อำเภอกันทรวิชัย Kantharawichai District.
ประวัติความเป็นมาของอำเภอกันทรวิชัย
อำเภอกันทรวิชัยเดิมเป็นเมืองก่ามาตั้งแต่โบราณชื่อ “เมืองกันทาง” ต่อมามีเจ้าเมืองปกครองเป็นอิสระจึงเปลี่ยนชื่อเมืองว่า “เมืองคันธาธิราช” ตามพงศาวดารกล่าวว่า เมืองคันธาธิราช ตั้งขึ้นเมื่อปีมะเส็ง จุลศักราช 147 (พ.ศ. 1328) มีเจ้าผู้ครองเมืองผลัดเปลี่ยนสืบต่อกันมาหลายยุคสมัย จนกระถึงถึงสมัยท้าวสินจง ซึ่งเป็นผู้ครองเมือง ได้เกิดเรื่องราวที่เศร้าสลดใจขึ้น กล่าวคือ ท้าวลินจง ได้ถูกท้าวลิ้นทองซึ่งเป็นบุตรชาย จับขังและทรมานจนเสียชีวิตเนื่องจากต้องการขึ้นครองราชสมบัติแทนบิดา และหลังจากที่ท้าวสินจงได้เสียชีวิตแล้ว ท้าวลินทองก็ได้ครองเมืองสืบต่อมา แต่ก็หาความสุขความเจริญไม่ได้ เกิดโรคระบาดร้ายแรง และตนเองต้องเจ็บไข้ล้มป่วยอย่างหนักเนื่องจากถูกบิดาสาปแช่งเอาไว้ ในที่สุดเมืองคันธาธิราชก็ถึงกาลอวสานกลายเป็นเมืองร้างมาอีกช้านาน กว่า 1,089 ปี ต่อมาเมื่อปี พ.ศ.2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ตั้งบ้านกันทางร้างเป็นมือง “กันทะวิชัย” และตั้งพระปทุมวิเศษ (คำมูล) เป็นเจ้าเมือง ขึ้นตรงต่อเมือง -กาฬสินธุ์
พ.ศ.2443 ยุบเมืองกันทะวิชัย เป็นอำเภอชื่อว่า อำเภอกันทรวิชัย
พ.ศ.2456 โอนอำเภอกันทรวิชัย จากเมืองกาฬสินธุ์ มาขึ้นกับจังหวัดมหาสารคาม
พ.ศ.2458 ย้ายที่ว่าการอำเภอกันทรวิชัย จากที่เดิมมาสร้างใหม่ที่บ้านโคกพระ
พ.ศ.2460 เปลี่ยนชื่ออำเภอกันทรวิชัย เป็นอำเภอโคกพระ
พ.ศ.2482 เปลี่ยนชื่ออำเภอโคกพระ เป็นอำเภอกันทรวิชัยตามเดิม จนถึงปัจจุบัน
คำขวัญอำเภอกันทรวิชัย
“อำเภอกันทรวิชัยเมืองพระโบราณ หนองบัวงามคู่บ้าน
การเกษตรฟูเฟื่อง มหาวิทยาลัยเลื่องลือนาม”
ข้อมูลสภาพทั่วไปและการวิเคราะห์สถานการณ์ในปัจจุบัน
ขนาดที่ตั้งและอาณาเขตของอำเภอ
อำเภอกันทรวิชัย เป็นอำเภอหนึ่งในจำนวน 13 อำเภอ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดมหาสารคาม มีพื้นที่ประมาณ 372.2 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดระยะทางประมาณ 16 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 213 สายมหาสารคาม – กาฬสินธุ์ (ถนนถีนานนท์)
ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอกันทรวิชัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอยางตลาด (จังหวัดกาฬสินธุ์)
- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอยางตลาดและอำเภอฆ้องชัย (จังหวัดกาฬสินธุ์)
- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองมหาสารคาม
- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโกสุมพิสัยและอำเภอเชียงยืน
การแบ่งเขตปกครอง
การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอกันทรวิชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 183 หมู่บ้าน
1.ตำบลโคกพระ (Khok Phra) มี 15 หมู่บ้าน 2.ตำบลคันธารราษฎร์ (Khanthararat) มี 11 หมู่บ้าน 3. ตำบลมะค่า (Makha) 4.ตำบลท่าขอนยาง (Tha Khon Yang)มี 15 หมู่บ้าน 5.ตำบลนาสีนวน (Na Si Nuan) มี 27 หมู่บ้าน 6. ตำบลขามเรียง (Kham Riang) มี 23 หมู่บ้าน 7.ตำบลเขวาใหญ่ (Khwao Yai) 8.ตำบลศรีสุข (Sri Suk) 9.ตำบลกุดใส้จ่อ (Kut Sai Cho) มี 11 หมู่บ้าน 10. ตำบลขามเฒ่าพัฒนา (Kham Thao Phatthana) มี 21 หมู่บ้าน
การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอกันทรวิชัยประกอบด้วย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่ เทศบาล 6 แห่ง อบต. 5 แห่ง
- เทศบาลตำบลกันทรวิชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกพระ หมู่ที่ 1-4
- เทศบาลตำบลโคกพระ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกพระ หมู่ที่ 5-15
- เทศบาลตำบลท่าขอนยาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าขอนยางทั้งตำบล
- เทศบาลตำบลขามเรียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขามเรียงทั้งตำบล
- เทศบาลตำบลนาสีนวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสีนวนทั้งตำบล
- เทศบาลตำบลเขวาใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขวาใหญ่ทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลคันธารราษฎร์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคันธารราษฎร์ทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลมะค่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะค่าทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีสุขทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลกุดใส้จ่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดใส้จ่อทั้งตำบล
- องค์การบริหารส่วนตำบลขามเฒ่าพัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขามเฒ่าพัฒนาทั้งตำบล
สถานศึกษาในพื้นที่ที่เป็นสถานศึกษาขนาดกลางและขนาดใหญ่
- มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เขตพื้นที่ขามเรียง
- โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายมัธยม)
- โรงเรียนกันทรวิชัย
- โรงเรียนอนุบาลกันทรวิชัย
- โรงเรียนท่าขอนยางพิทยาคม
- โรงเรียนเขวาใหญ่พิทยาคม
- โรงเรียนนาสีนวนพิทยาสรรค์
- โรงเรียนมะค่าพิทยาคม